Paper zorroa

Aintzinako metropolietan jendea atseden unetan elkartzen zen, zituzten arazo edo kezken  inguruan eztabaidatzeko edo filosofatzeko…

Blog honetan idazterakoan, hainbat nobeletan irakurritako irudi hau datorkit burura. Txoko honetatik, nire barnean darabilten sentimendu, pertzepzio eta hausnarketak azaldu eta partekatzeko abagune den unetik, edo behintzak hori izango litzateke nire nahia.

Haur Hezkuntzako ikasketak hasi aurretik, nire ezagutza hezkuntzari buruz, ikasle moduan bizi izandako esperientziaren iritzi pertsonala soilik izan arren, ikasketetan murgildu ahala, hainbat kontzeptu eta sentimendu ulertzen hasi naiz eta haiek azaltzen saiatuko naiz.

Ikasketa arautuetan destakatzen ez nuen ikaslea izan naiz, ez kateengatik ez bikain asko ateratzeagatik ere, hau da, moldatzen nintzen, betebeharra zein zen oso argi izanik. Halere, edukietan zentratutako heziketa jaso dudala uste dut, gustu eta nahi pertsonalak alde batera utziz, helburua azterketak gainditzea izanik, edo bestela esanda, markatzen zidaten bidea zuzenki jarraitzea zen batez ere erakusten zidatena eta ez ordea nire nahiekin eta gustuekin loturik zeuden gaitasunak erabiltzea edo ezagutzea. Ondorioz, pentsatzen dut, horrelako hezkuntzan, norbanakoaren ekimena nolabait zapuzten dela eta ekimen falta hori gure ondorengo etorkizunean eta horrenbestez gizartean ere ondorioak dituela.

Ikasturtea hasi aurretik, Eduard Punseten Redes programan, “El sistema educativo es anacrónico” emanaldian Ken Robinsoni egindako elkarrizketa ikusitakoan, nire iritzi pertsonala azaltzen zutenarekin erabat identifikatu nuen, hezkuntzarekiko nire sentimendua ulertzen hasiz.

Emanaldi honetan azaltzen zuten arabera, egungo hezkuntza, anakronikoa da, hau da, hezkuntza garai batean eman zen ekonomia industrialaren beharrei erantzuteko definitua dago. Industrializazioaren produktibitatean oinarrituta, beraz hezkuntzak izaera estandarra eta etsipenezkoa du, denontzako eduki berdinak eta modu berdinean. Eta neurri estandar hoietatik kanpo gelditzen dena, hezkuntza sistematik ere at gelditzen da.

Hezkuntzaren Historiaren ikasgaian sakontzerakoan, ideia hau oraindik zentzudunagoa hauteman nuen, izan ere, bertan kontzeptu hori oso ondo irudikatzen duen esapide bat aurkitu nuen Joaquín García Rocarena (2007) “Educación para la ciudadanía”:

“En el aula se hibernan los sentimientos y congelan relaciones afectivas: símbolo del taller, el lugar de aprendizaje, la antesala de la fábrica, la productora de infelicidad”

Esapide hau, agian oso dramatikoa dirudi, baina bai uste dut, industralizazioak ekarritako kapitalismoa eta horrek eragin duen konfortaren gizartea, zoriona gauza materialak edukitzearen ideia izanik, hezkuntza, pertsonak sistema horretan eraginkorrak izateko moldatu dela, ikasgaiak jerarkizatuz eta soilik gaitasun batzuk baloratuz. Hau da, makinak izango bagina bezala prestatzea eta ez pertsonak bezala, gure nahiak eta gustuak alde batera utziz eta emozionaletik guztiz urrunduz. Gizakien alderdi emozionala hipotekatzen bada, azkenean bizitzak zentzua eta koherentzia galtzen du eta zentzu falta hori izan daiteke eskola porrotaren eragile nagusietako bat.

Hala ere, Hezkuntzaren Historiaren barne jarraikiz, guzti hau ez da berria. XVIII. mende hasieran, Rousseauren Naturalismo pedagogikoak funtsean berdina esatera dator, hots, haurraren nortasuna, nahi eta interesak errespetatu behar direla. Irakaslearen jarrera, arazoen irtenbideak bilatzen laguntzen duenarena izan behar du. Heziketa honen helburua haurra bere baliabiden bidez arazoak konpontzeko gai izatea da, munduan orientatzen jakiteko.

Are gehiago, XIX. mende hasierako Eskola Berriaren ikuspegi humanistikoa ezagutzerakoan, aspaldidanik, bestelako hezkuntza bat egiteko tresnak hor daudela ohartu naiz. Beraz, ez bada eman, interesak bestelakoak izan direlako izan da eta ikuspuntu hau aintzat hartuz, hezkuntza kultura/ekonomiaren funtziopean egon da.

Beraz, hezkuntza hobetzeko, kulturaren irizpideak bestelakoak izan behar dira? Edota, hezkuntzaren bidez kulturaren irizpideak aldatu daitezke? Zeinek baldintzatzen du zein? Erantzun zehatzik ez dagoela uste dut, hezkuntza, kultura eta gizarteratze prozesuekin gertatzen den bezala. Elkar elikatzen direlakoan utziko dut, baina behintzat horren kontzientzia edukitzeak, begirada zabaltzen du.

Guzti honen kontzientzia hartzeak, jabetutakoaren parte bat besterik izanda ere, balio dezake gainetik irudikatzeko, gizarte sistema baten printzipio batzuen emaitza garela. Eta baldintzapen horretaz ohartaraztea, neutroak eta objetiboak ez garelaren kontzientzia ere dakar.

Kontzienteki egitea, uste dut hor dagoela irakasle lanbidearen funtsa nagusietako bat. Besteei hezitzerakoan, irakasle ikasle harremanei dagokionez, guretzako begi bistakoak diren egiteko moduak kolokan jarri behar ditugu, pertsonak, mundua bezain anitzak baikara. Eta horrenbestez, Didaktikaren eginkizunak erabateko zentzua hartzen du, non eskola proiektua, estatuaren baldintzak, metologia irizpideak, edukiak, etabar ahalik eta definituen gelditzen diren, aplikatzerako unean kontzienteki egite hori gehiago bermatuz.




Hezkuntza eta gizakiari buruz, oso interesgarria iruditu zait eta gainera parrak egin ditut:
http://www.youtube.com/watch?v=nPB-41q97zg